Zabbix ile Sunucu İzleme ve Alarm Yapılandırması

📅 9 Ocak 2026 — Emre Karabulut
⏱️ Yaklaşık 7 dakikalık okuma süresi

Merhaba BT Profesyonelleri,

Günümüzün dinamik altyapılarında sunucu sağlığını ve performansını sürekli takip etmek, olası sorunları proaktif bir şekilde tespit etmek ve hızlıca müdahale etmek kritik öneme sahiptir. İşte bu noktada Zabbix gibi güçlü bir açık kaynak izleme çözümü devreye giriyor. Zabbix, sunucularınızdan ağ cihazlarınıza, sanal makinelerden bulut servislerine kadar geniş bir yelpazede metriği toplamanızı, bunları görselleştirmenizi ve belirlediğiniz eşik değerler aşıldığında sizi anında bilgilendirmenizi sağlar.

Bu yazıda, Zabbix kullanarak bir sunucuyu nasıl izlemeye alacağımızı ve kritik durumlar için nasıl alarm yapılandıracağımızı adım adım inceleyeceğiz.

Zabbix Agent Kurulumu: İzlemenin Temeli

Zabbix’in bir sunucudan veri toplayabilmesi için genellikle izlenecek sunucuya Zabbix Agent’ın kurulması gerekir. Agent, sunucudaki CPU kullanımı, bellek, disk alanı, ağ trafiği gibi çeşitli metrikleri toplar ve Zabbix Sunucusuna gönderir.

Aşağıda, popüler bir Linux dağıtımı (örneğin Ubuntu/Debian tabanlı) için basit bir kurulum örneği bulunmaktadır:

# Zabbix depolarını ekle (sürümünüze göre kontrol edin, bu örnek Zabbix 6.4 içindir)
wget https://repo.zabbix.com/zabbix/6.4/ubuntu/pool/main/z/zabbix-release/zabbix-release_6.4-1+ubuntu22.04_all.deb
sudo dpkg -i zabbix-release_6.4-1+ubuntu22.04_all.deb
sudo apt update

# Zabbix Agent'ı kur
sudo apt install zabbix-agent

# Agent yapılandırma dosyasını düzenle
sudo nano /etc/zabbix/zabbix_agentd.conf

# Aşağıdaki satırları kendi Zabbix Sunucunuzun IP adresi ve izlenen sunucunun hostname'i ile değiştirin:
# Server=192.168.1.100  (Zabbix Sunucunuzun IP adresi)
# ServerActive=192.168.1.100 (Zabbix Sunucunuzun IP adresi, active check'ler için)
# Hostname=my-production-server (Zabbix'de bu sunucuya vereceğiniz isim ile eşleşmeli)

# Değişiklikleri kaydettikten sonra Zabbix Agent servisini yeniden başlatın
sudo systemctl restart zabbix-agent
sudo systemctl enable zabbix-agent

Windows için farklı bir kurulum süreci vardır ancak temel mantık aynıdır: agent’ı kur, yapılandır ve servisi başlat.

Zabbix Web Arayüzünden Sunucu Ekleme (Host)

Agent’ı kurduktan sonra sıra Zabbix Sunucusuna bu agent’ı tanıtmaya gelir:

  1. Zabbix Web arayüzüne giriş yapın.
  2. Sol menüden Configuration -> Hosts yolunu takip edin.
  3. Sağ üst köşedeki Create host butonuna tıklayın.
  4. Açılan formda aşağıdaki bilgileri girin:
    • Host name: Zabbix Agent yapılandırma dosyasındaki Hostname ile aynı olmalı. (Örn: my-production-server)
    • Visible name: Zabbix arayüzünde görünen ad (isteğe bağlı, Host name’den farklı olabilir).
    • Groups: Sunucuyu dahil edeceğiniz grubu seçin veya yeni bir grup oluşturun (Örn: Linux Servers).
    • Interfaces: Add butonuna tıklayarak yeni bir interface ekleyin.
      • Type: Zabbix agent
      • IP address: İzlenecek sunucunun IP adresi.
      • Port: Varsayılan 10050.
  5. Templates sekmesine geçin. Link new templates kısmından Search butonuna tıklayın ve örneğin Template OS Linux by Zabbix agent şablonunu seçin. Bu şablon, temel Linux metrikleri için hazır öğeler, tetikleyiciler ve grafikler içerir.
  6. Add butonuna tıklayarak şablonu ekleyin, ardından en alttaki Add butonuna basarak sunucuyu kaydedin.

Birkaç dakika içinde Zabbix sunucunuz, eklediğiniz host’tan veri toplamaya başlayacak ve Monitoring -> Latest data bölümünde bu verileri görebileceksiniz.

İzleme Öğeleri (Items) ve Tetikleyiciler (Triggers)

Zabbix’e bir host eklediğinizde ve bir şablon bağladığınızda, o şablon içindeki hazır “Items” (izleme öğeleri) otomatik olarak devreye girer. Items, sunucudan toplanacak belirli bir veri parçasını tanımlar (örneğin, CPU yükü, boş disk alanı).

Her Item için genellikle bir veya daha fazla “Trigger” (tetikleyici) tanımlıdır. Trigger’lar, bir Item’ın topladığı verinin belirli bir eşik değeri aştığında veya belirli bir koşulu sağladığında “PROBLEM” durumu oluşturur.

Örnek bir tetikleyici ifadesi:

{my-production-server:system.cpu.load[all,avg1].last()}>5

Bu ifade, my-production-server adlı host’un CPU yükünün (son 1 dakikalık ortalama) 5’in üzerine çıktığında bir PROBLEM durumu oluşturur. Şablonlar bu karmaşık ifadeleri sizin yerinize halleder, ancak gerekirse Configuration -> Templates veya Configuration -> Hosts menülerinden kendi özel Item ve Trigger’larınızı oluşturabilir veya mevcutları düzenleyebilirsiniz.

Alarm Yapılandırması: Olaylara Hızlı Müdahale (Actions)

Zabbix’in gücü, sadece sorunları tespit etmekle kalmayıp, bu sorunlar hakkında sizi anında bilgilendirebilmesinde yatar. İşte bu kısım “Actions” (Eylemler) ile yönetilir.

İlk olarak, bir bildirim yöntemi (Media Type) yapılandırmanız gerekir. En yaygın olanı E-posta veya Slack/Teams gibi anlık mesajlaşma servisleridir.

1. Medya Tipi (Media Type) Yapılandırması (E-posta Örneği)

  1. Zabbix Web arayüzünde Administration -> Media types yolunu izleyin.
  2. Mevcut Email medya tipine tıklayın veya yeni bir tane oluşturun.
  3. SMTP sunucu bilgilerinizi (SMTP server, SMTP helo, SMTP email, Authentication vb.) doldurun ve test edin.
  4. Update butonuna tıklayın.

2. Kullanıcıya Medya Ekleme

  1. Administration -> Users yolunu izleyin.
  2. Kendi kullanıcı adınıza tıklayın (veya bildirim alacak bir kullanıcı oluşturun).
  3. Media sekmesine geçin ve Add butonuna tıklayın.
  4. Type olarak az önce yapılandırdığınız Email‘i seçin.
  5. Send to alanına e-posta adresinizi girin.
  6. Severities kısmında hangi önem derecesindeki problemler için bildirim almak istediğinizi seçin (genellikle Warning ve üzeri).
  7. Add ve ardından Update butonlarına tıklayın.

3. Action (Eylem) Oluşturma

Zabbix’te Configuration -> Actions menüsü altında varsayılan olarak zaten birkaç action tanımlıdır (örneğin Report problems to Zabbix administrators). Genellikle bunları düzenleyebilir veya kendi özel action’larınızı oluşturabilirsiniz.

  1. Configuration -> Actions yolunu izleyin ve Trigger actions seçeneğini seçin.
  2. Sağ üst köşedeki Create action butonuna tıklayın.
  3. Action sekmesi:
    • Name: Anlamlı bir isim verin (Örn: Kritik Sunucu Problemleri E-posta Bildirimi).
    • Default subject: Bildirim e-postasının konusu (Örn: PROBLEM: {TRIGGER.NAME} on {HOST.NAME}).
    • Default message: Bildirim e-postasının içeriği (Zabbix makrolarını kullanabilirsiniz, örn: Trigger: {TRIGGER.NAME}\nHost: {HOST.NAME}\nSeverity: {TRIGGER.SEVERITY}\nOriginal value: {ITEM.VALUE}\nURL: {TRIGGER.URL}).
  4. Conditions sekmesi: Bu action’ın ne zaman tetikleneceğini belirler. Örnek koşullar:
    • Trigger severity >= Warning (Sadece Warning ve üzeri problemler için bildirim gönder)
    • Host group = Linux Servers (Sadece “Linux Servers” grubundaki host’lar için bildirim gönder)
  5. Operations sekmesi: Bu action tetiklendiğinde ne yapılacağını belirler. New butonuna tıklayın.
    • Operation type: Send message
    • Send to Users: Bildirim alacak kullanıcıları seçin (örneğin, kendi kullanıcı adınızı).
    • Send only to: Kullanıcının hangi medya tipini kullanacağını seçin (örneğin, Email).
    • Subject ve Message alanlarını boş bırakarak varsayılanı kullanmasını sağlayabilirsiniz.
  6. Add butonuna tıklayarak işlemi ekleyin ve ardından ana Action sayfasındaki Add butonuna tıklayarak action’ı kaydedin.

Artık belirlediğiniz koşullara uyan bir sorun oluştuğunda Zabbix, yapılandırdığınız e-posta adresine bildirim gönderecektir! Ayrıca, Operations sekmesine başka adımlar da ekleyebilirsiniz; örneğin, problemi otomatik olarak kapatmak (recovery message), bir script çalıştırmak veya ikinci bir bildirim göndermek gibi.

Sonuç: Proaktif İzleme ile Daha Güvenilir Sistemler

Zabbix ile sunucu izleme ve alarm yapılandırması, BT altyapınızın sağlığını ve performansını sürekli kontrol altında tutmanızı sağlar. Agent kurulumundan host eklemeye, izleme öğelerinden tetikleyicilere ve son olarak da kritik olaylar için bildirim eylemlerini yapılandırmaya kadar temel adımları bu yazıda ele aldık.

Unutmayın, iyi yapılandırılmış bir izleme sistemi, sorunları büyümeden yakalamanıza ve iş sürekliliğini sağlamanıza olanak tanır. Zabbix’in sunduğu geniş özellik yelpazesini keşfetmeye devam ederek, kendi ihtiyaçlarınıza özel daha gelişmiş izleme çözümleri oluşturabilirsiniz.

İyi izlemeler!

Emre Karabulut
📊 Bu yazı 9 kez okundu.